Đặt thép hộp làm khung, nhiều người phân vân giữa hộp vuông và hộp chữ nhật — tưởng chỉ khác hình dáng, nhưng thực ra mỗi loại chịu lực theo một kiểu khác nhau, và dùng sai chỗ thì cây thép tốn tiền mà khung vẫn yếu. Dưới đây là cách chọn nhanh theo cấu kiện đang cần làm.
Khác nhau ở tiết diện
- Thép hộp vuông (sắt hộp vuông): bốn cạnh bằng nhau — 20x20, 30x30, 40x40, 50x50, 60x60, 75x75, 100x100 mm… Tiết diện đều nên chịu lực gần như đồng đều theo mọi phương, không phân biệt chiều đặt.
- Thép hộp chữ nhật (sắt hộp chữ nhật): hai cạnh không bằng nhau — 10x20, 20x40, 30x60, 40x80, 50x100, 60x120 mm… Chống uốn tốt hơn hẳn theo phương cạnh dài, nhưng phải đặt đúng chiều: cùng một cây hộp 40x80, đặt đứng (cạnh 80 mm chịu uốn) và đặt nằm (cạnh 40 mm chịu uốn) cho độ võng rất khác nhau.
Đây là điểm hay bị bỏ qua nhất khi thợ lắp dựng: đặt nhầm chiều cây hộp chữ nhật, kết cấu vẫn đứng được nhưng độ võng thực tế lớn hơn tính toán nhiều.
Khi nào nên dùng thép hộp vuông
- Cột, trụ — chịu tải theo phương thẳng đứng và có thể chịu lực ngang từ nhiều hướng (gió, va chạm), tiết diện vuông không có phương yếu.
- Khung cổng, khung cửa, trụ hàng rào — cần chắc đều các phía, không phải tính chiều đặt khi hàn lắp.
- Kệ hàng, giá đỡ trong kho — chân kệ và trụ đứng dùng hộp vuông cho dễ thi công, dễ đối xứng.
Khi nào nên dùng thép hộp chữ nhật
- Xà, dầm phụ, khung mái, kèo — chịu uốn theo một phương rõ rệt (trọng lượng mái đè xuống), tiết diện chữ nhật đặt đúng chiều dùng thép hiệu quả hơn vuông cùng khối lượng.
- Khung bảng hiệu, khung quảng cáo — mặt bảng thường phẳng dài, hộp chữ nhật ôm khung gọn và chịu uốn tốt theo chiều treo.
- Đà, dầm sàn giả, gác lửng — vượt nhịp theo một phương, cần tiết diện làm việc hiệu quả để đỡ tốn thép.
Bảng so sánh nhanh
| Tiêu chí | Thép hộp vuông | Thép hộp chữ nhật |
|---|---|---|
| Tiết diện | Bốn cạnh bằng nhau | Hai cạnh không bằng nhau |
| Chịu lực | Đều các phương | Mạnh theo cạnh dài, phải đặt đúng chiều |
| Hợp cấu kiện | Cột, trụ, khung cổng | Xà, dầm, khung mái, kèo |
| Quy cách phổ biến | 20x20 — 100x100 mm | 10x20 — 60x120 mm |
| Độ dày | 1,0 — 3,0 mm | 1,0 — 3,0 mm |
| Chiều dài cây | 6 m tiêu chuẩn | 6 m tiêu chuẩn |
Kết hợp cả hai trong một khung
Phần lớn công trình không chọn một loại duy nhất — khung nhà xưởng, mái che hay cổng thường dùng hộp vuông làm cột, trụ chịu lực đứng, rồi hộp chữ nhật làm xà, dầm, kèo chịu uốn ngang. Kết hợp đúng vai trò từng cấu kiện tiết kiệm thép hơn dùng một loại cho mọi vị trí.
Với cấu kiện chịu lực (cột chính, dầm mái, kết cấu chịu tải lớn), tiết diện và độ dày phải theo bản vẽ hoặc chỉ định của kỹ sư kết cấu — bài viết này chỉ hỗ trợ chọn đúng dạng vật tư, không thay thế thiết kế.
Còn đen hay mạ kẽm thì sao?
Chọn xong vuông hay chữ nhật, bước tiếp theo là chọn bề mặt: khung trong nhà sẽ sơn hoàn thiện thì dùng thép hộp đen; khung lộ thiên, ẩm, ven biển thì dùng thép hộp mạ kẽm. Xem chi tiết tại sắt hộp đen hay mạ kẽm — nên chọn loại nào.
Hà Lan phân phối đủ bốn nhóm — thép hộp vuông đen, thép hộp vuông mạ kẽm, thép hộp chữ nhật đen, thép hộp chữ nhật mạ kẽm — xem tổng quan quy cách tại thép hộp, giá tham khảo tại bảng giá. Gửi quy cách và số lượng qua hotline 0937 185 968 hoặc Zalo, Hà Lan kiểm tra hàng thực tế và báo giá trong ngày, đã gồm VAT.